“Έχουμε καταντήσει Ρομά”…

“Έχουμε καταντήσει Ρομά”. Διαβάζω σε τίτλο της “Εφημερίδας των Συντακτών” δήλωση αντιπροέδρου ποδοσφαιρικής ομάδας της Superleague (Καλλονή Λέσβου). Ο λόγος δεν μας αφορά, ασήμαντος. Μας ενδιαφέρει όμως η δυσωδία του ρατσισμού που αναδύει το σημαινόμενο: Είναι κατάντια να είσαι Ρομά, ύψιστη ύβρη, έσχατος ξεπεσμός! Ως ποιο ανώτερο είδος μιλάει ο παράγων – κριτής (και, όπως έχει αποκαλυφθεί, υπάλληλος της ΕΥΠ που του αρέσει προφανώς το ποδόσφαιρο);

Halle, Wohnwagen einer Sinti und Roma-Familie

Ο “γύφτος”, ο “μαύρος”, ο “μπαμπούλας” αποτελούν αταβιστικές προκαταλήψεις, εδραιωμένες δεισιδαιμονίες, αρνητικά στερεότυπα, οι οποίες δεσπόζουν διαχρονικά σε όλες τις εκφάνσεις της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής στην Ελλάδα. Από τα οργανωμένα πογκρόμ και τη βίαιη εκδίωξη από τις εστίες τους εκ μέρους θεσμικών οργάνων, μέχρι τη γιαγιά που απειλεί το εγγονάκι της πως αν δεν φάει, θα το πάρει ο γύφτος, οι Ρομά βιώνουν καθημερινά στο πετσί τους την εγκατάλειψη, την περιθωριοποίηση και το ρατσισμό.

Η ευαισθησία (που κάποιοι ίσως μας “καταλογίσουν”) απορρέει από το γεγονός ότι θίγονται άνθρωποι που έχουν πληρώσει με τον πλέον τραγικό τρόπο το χρώμα τους και την δυσανεξία – απέχθεια της κυρίαρχης πλειοψηφίας έναντι του “άλλου”. Αν δεν θέλουμε να απολαμβάνουν ίση μεταχείριση και ίσες ευκαιρίες, ας τους σεβόμαστε τουλάχιστον.

Η ιστορία με το 4χρονο κοριτσάκι που κατέληξε από το σπίτι στο οποίο ζούσε απολαμβάνοντας στοργή και αγάπη από την αρχή της ζωής της σε μια πολυδιαφημισμένη μη κυβερνητική οργάνωση – ίδρυμα, το Χαμόγελο του Παιδιού, η οποία συνέβαλε με τον χείριστο τρόπο στην κατασυκοφάντηση της συγκεκριμένης εθνοτικής ομάδας, και όχι σε μια θεσμοθετημένη κρατική υπηρεσία, επιβεβαίωνει τον ισχυρισμό μας. Και αν δεν το εννόησαν στην Ελλάδα, το κατάλαβαν στην Ευρώπη. Αρκεί να διαβάσει κανείς τα εκτενή δημοσιεύματα μεγάλων ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης όπως η Zeit, το Spiegel, η Liberation για το ρατσισμό που υπέστησαν οι Ρομά τον τελευταίο μήνα στην Ελλάδα και την μισαλλόδοξη κάλυψη του γεγονότος.

Ο ρατσισμός και οι φασιστικές γενικεύσεις κατά των Ρομά ξεκινάει από πολύ παλιά. Η αδιάλειπτη παρουσία των τσιγγάνων (Αθίγγανοι, Ρομά, Γύφτοι) στην Ελλάδα έχει την αφετηρία της τουλάχιστον στην εποχή του Κωνσταντίνου ΙΧ (1042 – 1055). Η εκδίωξη από τις εστίες τους στη βορειοδυτική Ινδία (κοιλάδα του Παντζάμπ), προκληθείσα από τις επελάσεις αραβικών και τουρκικών φύλων συνεπέφερε το δρόμο της προσφυγιάς, το σταδιακό εξοστρακισμό προς τη δύση και τη διασπορά.

Στον ελλαδικό χώρο έγιναν δεκτοί με αφορισμούς και καχυποψία. Από την αρχή θεωρήθηκαν διαβολικοί – όπως αργότερα και στη Δυτική Ευρώπη – λόγω του μελαψού χρώματός τους και κυνηγήθηκαν από την Εκκλησία ως αίρεση και κατάσκοποι των Τούρκων. Τα λίγο-πολύ γνωστά στερεότυπα (βρώμικοι, πονηροί, επιρρεπείς στο έγκλημα κλπ) καλλιεργήθηκαν και κληροδοτήθηκαν από γενιά σε γιενιά και από κοινωνία σε κοινωνία, ως τις μέρες μας. Την απέχθεια δεν τη διαδέχθηκε η προσέγγιση, τη γκετοποίηση δεν την ακολούθησε η ένταξη. Καταδικάστηκαν στον φαύλο κύκλο του διωγμού και της απόλυτης ένδειας, από τον οποίο δεν κατάφεραν να βγουν ποτέ, καθώς επικεντρωμένοι στην κυριολεκτική επιβίωσή τους, δεν εξεγέρθηκαν ποτέ, δεν πήραν τα όπλα, δεν διεκδίκησαν δυναμικά, δεν οργανώθηκαν ως οντότητα εθνική/εθνοτική ή άλλη, όταν κάποτε στην Ευρώπη μοίραζαν κράτη.

Μοιραία, κατά συνέπεια, οι τσιγγάνοι, σέρνοντας το καραβάνι της χιλιόχρονης ιστορίας τους στην Ελλάδα, αποδέχθηκαν το ρόλο που τους επεφύλαξε η Εκκλησία, οι βασιλείς και το οργανωμένο κράτος: Το ρόλο του αποδιοπομπαίου τράγου, του πυθμένα της κοινωνίας, του παραδείγματος προς αποφυγή, της προσωποποιημένης κατάντιας.

Tags: , , , , , ,

About Der Landstreicher

Ιδού η αληθινή Ταϊτή, δηλαδή: πιστά πλασμένη με τη φαντασία μου. (Πολ Γκογκέν και Σαρλ Μορίς)............... Είμαστε εμείς οι ονειροπαρμένοι τρελλοί της γης με τη φλογισμένη καρδιά και τα έξαλλα μάτια. (Γιώργος Μακρής).............. Und wollt ihr wissen, wer ich bin, ich weiß es selber nicht, ich irre so durchs Leben hin, weiß nicht, wo ich zu Hause bin und will es wissen nicht. (Landstreicherlied, Arnold Waldwagner)...........

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: