Το βιβλιοπωλείο της Εστίας

Το βιβλιοπωλείο της Εστίας, διαγωνίως της Νομικής Σχολής επί της Σόλωνος, αποτέλεσε για πολλές γενιές φάρο της ελληνικής λογοτεχνίας. Το Σάββατο, έπειτα από 128 χρόνια λειτουργίας και καταγραφής της ιστορίας των σύγχρονων γραμμάτων στους πάγκους και στα ράφια του, έκλεισε οριστικά.

Screen_Shot_2013-03-31_at_7_00_09_PM_png

Υπήρξε φορά που να κατηφόρισα τη Σόλωνος χωρίς να κοντοσταθώ στη βιτρίνα της Εστίας; Ποτέ. Πόσο συχνά τα παλαιότερα, τα φοιτητικά κυρίως, χρόνια έμπαινα μέσα, ακόμη και άφραγκος, μόνο και μόνο για να μυηθώ στην ατμόσφαιρα του βιβλιοπωλείου, να αισθανθώ το δέος, να μυρίσω βιβλίο και (ξανα)συναντήσω τους ήρωές μου ξεφυλλίζοντας παλιές και νέες εκδόσεις! Πώς να ξεχάσω το μαγικό υπόγειο; (πού μ’έχανες – πού μ’ έβρισκες, πάντα υπήρχε η πιθανότητα να με πετύχεις πίσω από καμιά στίβα βιβλίων) Εκεί, στο υπόγειο αναζητούσα (και έβρισκα) τα θαμμένα διαμάντια της ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας, εκεί αποφάσισα τα θέματα της/των διπλωματικής/ών (εκεί η πρώτη έκδοση του Βέρθερου, εκεί “η σύντομη ζωή του νεαρού Έντγκαρ” εκεί και το “Πεθαίνοντας”), εκεί ψώνιζα για τους χειμώνες, τα καλοκαίρια, τις νύχτες και τα ταξίδια μου, εκεί στο υπόγειο, αγόραζα χρόνο για τα όνειρά μου.

Ολες οι γενιές της λογοτεχνικής σκηνής του νεοελληνικού κράτους πέρασαν από τις εκδόσεις (οι οποίες ευτυχώς συνεχίζονται) και το Βιβλιοπωλείο της Εστίας, από τους κλασικούς Παπαδιαμάντη, Βιζυηνό, Βαλαωρίτη, Προβελέγγιο, Παλαμά, Ξενόπουλο κ.ά., τη γενιά του ’30, όπως τον Καραγάτση, τον Τερζάκη, τον Θεοτοκά, τον Μυριβήλη κ.ά., μέχρι τους μεταπολεμικούς και τους σύγχρονους.

Το Βιβλιοπωλείο της Εστίας ήταν ένας πολιτιστικός κόμβος, ένα στέκι για συγγραφείς, βιβλιόφιλους, πνευματικούς ανθρώπους, πολιτικούς, δημοσιογράφους. Η βιβλιοφιλική ατμόσφαιρα, η πληρότητα των τίτλων, η ευγένεια και η γνώση των ανθρώπων που εργάζονταν σε αυτό, ήταν τα κλειδιά της επιτυχίας επί δεκαετίες. Ο Νίκος Παντελάκης, ο αρχαιότερο βιβλιοπώλης της Ελλάδας ήταν ένα κινητό αρχείο για το Βιβλιοπωλείο της Εστίας επί 74 χρόνια (1926-2000). Δεν αναφέρεται τυχαία ως ιστορικό βιβλιοπωλείο. Την Εστία ξεκίνησε το 1885 ο Γεώργιος Κασδόνης, δημοσιογράφος και δάσκαλος στο Βουκουρέστι. Ερχόμενος στην Ελλάδα, η χώρα μετρούσε μόλις 50 χρόνια ελεύθερο κράτος. Το όραμά του ήταν ένα πλήρες βιβλιοπωλείο και έκδοση βιβλίων, αξιόλογων, καλαίσθητων, και σε προσιτές τιμές, ώστε να διαμορφώσουν τις μελλοντικές γενιές.

imagesCAQ1NZGR

Το πρώτο βιβλίο που εκδόθηκε το 1885 ήταν η Παιδική Ανθολογία υπό Αριστοτέλους Κουρτίδου. Από τότε η Εστία εξέδωσε πάνω από 11.000 τίτλους, με έμφαση στους μεγάλους Ελληνες πεζογράφους και ποιητές του 19ου που εξέπνεε, τους οποίους ο Κασδόνης στήριξε στα πρώτα τους βήματα, μια τακτική που συνεχίστηκε και σε επόμενες γενιές. Επιπλέον, Κάλβος, Βικέλας, Καρκαβίτσας, Νιρβάνας κ.ά.

Αξιος διάδοχος του Κασδόνη ήταν ο ανιψιός του που εργαζόταν στην Εστία και παντρεύτηκε την κόρη του. Ο Ιωάννης Κολλάρος, με αγάπη για το βιβλίο και οργανωτικές ικανότητες. Η Εστία γνώρισε νέα άνθηση. Το Πανελλήνιον Βιβλιογραφικόν Δελτίον, η πρώτη κίνηση υποδομής για την ελληνική βιβλιογραφία, ήταν στα «συν». «Ευεργέτη των ελληνικών γραμμάτων» είχε χαρακτηρίσει ο Νίκος Καζαντζάκης τον Κολλάρο και ο Ηλίας Βενέζης έγραψε ότι «έδεσε το όνομά του με την ιστορία και την προκοπή της ελληνικής λογοτεχνίας». Αναγνωστικά που έμειναν στην ιστορία, όπως «Τα ψηλά βουνά» του Ζαχαρία Παναντωνίου, περιλαμβάνονται στα εκδοτικά επιτεύγματα της εποχής για την Εστία, η οποία συνέδεσε το όνομά της και με τις μεγάλες γλωσσικές διαμάχες.

Η πολυσυζητημένη γενιά του ’30 βρήκε την Εστία με συνέταιρο, από το 1925, τον γαμπρό του Κολλάρου, Κωνσταντίνο Σαραντόπουλο, ο οποίος δημιούργησε στη δεκαετία του 1950 την περίφημη Σειρά Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών) με τους μικρούς σκληρόδετους τόμους – πάνω από 320 τίτλοι με υπογραφές των Βενέζη, Θεοτοκά, Καραγάτση, Μυριβήλη, Πετσάλη, Πρεβελάκη, Τερζάκη κ.ά.

images

Η ίδρυση της Νέας Εστίας, του παλαιότερου λογοτεχνικού περιοδικού της χώρας, ήταν ένα άλλο επίτευγμα της μακρόχρονης ιστορίας της Εστίας, με πρώτο διευθυντή τον Ξενόπουλο. Με την ανάληψη των ηνίων το 1972 από την Μαρίνα Καραϊτίδη, κόρη του Σαραντόπουλου, το Βιβλιοπωλείο στην οδό Σταδίου μεταφέρθηκε στην οδό Σόλωνος προκαλώντας μια νέα πραγματικότητα, με πολλά βιβλιοπωλεία που άνοιξαν έκτοτε. Στον αριθμό 60, σιγά σιγά φτιάχτηκε το καινούργιο λογοτεχνικό στέκι.

Τα τελευταία χρόνια, η δυστοκία στην ανανέωση του Βιβλιοπωλείου όπως απαιτούσαν οι καιροί (τη μετατροπή δηλ. σοβαρών και έντιμων βιβλιοπωλείων σε…σούπερ μάρκετ), έφεραν παρακμή και χρέη, που με τη χαριστική βολή της κρίσης, έγινε δυστυχώς αυτό που απεύχονταν όλοι, προκαλώντας ένα τεράστιο κενό στην πνευματική ζωή του τόπου.

Τώρα, πάει κι η Εστία. Φυσική εξέλιξη, θα πούνε κάποιοι, της απαξίωσης του πνεύματος, ενώ μπουζουκερί και Μωλ ανθίζουν. Οι αναμνήσεις και μερικά βιβλιοπωλεία που αρνούνται να υποκύψουν, μένουν όρθια για να πορευόμαστε αρτιμελείς, για να μη βάλουμε λουκέτο και στην ψυχή μας.

About Der Landstreicher

Ιδού η αληθινή Ταϊτή, δηλαδή: πιστά πλασμένη με τη φαντασία μου. (Πολ Γκογκέν και Σαρλ Μορίς)............... Είμαστε εμείς οι ονειροπαρμένοι τρελλοί της γης με τη φλογισμένη καρδιά και τα έξαλλα μάτια. (Γιώργος Μακρής).............. Und wollt ihr wissen, wer ich bin, ich weiß es selber nicht, ich irre so durchs Leben hin, weiß nicht, wo ich zu Hause bin und will es wissen nicht. (Landstreicherlied, Arnold Waldwagner)...........

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: