Ο “απλός” πολίτης

Διαβάζοντας και παρακολουθώντας (ενίοτε αναγκαστικά ή ψυχαναγκαστικά) εκατοντάδες συνεντεύξεις πολιτικών προσώπων, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι, από τους “προκάτ” της δημοσιολογίας, δεν υπάρχει πιο κακόηχος και στρεβλός όρος από τον περίφημο “απλό πολίτη”.

Ο επικρατήσας όρος δεν αποτελεί μόνο μπαρούφα ολκής, καθώς είναι κενός περιεχομένου, αλλά καταδεικνύει προπάντων τη σχέση του εξουσιάζοντα με τον εξουσιαζόμενο, τη σχέση του έλληνα πολιτικού με το ποίμνιό του. Καταρχάς, τι σημαίνει “απλός πολίτης” και γιατί τον επικαλούνται όλοι; Μήπως υπάρχει “περίπλοκος”, “πολύπλοκος”, “διπλός”, “εξελιγμένος”, “all inclusive” πολίτης; Ή μήπως αυτοί που κάνουν χρήση του όρου, θεωρούν εαυτούς άνακτες σε μια χώρα που τους έχει δώσει την εντολή να διαφυλάσσουν την ισονομία, την ισοπολιτεία και τη δημοκρατία;

Ο “πολίτης” είναι ομόρριζο του “πόλις” και σημαίνει από την αρχαιότητα τον ελεύθερο μόνιμο κάτοικο με πλήρη πολιτικά δικαιώματα. Σήμερα ο όρος κακοποιείται, καθώς στην εκφορά του πολιτικού και δημοσιογραφικού λόγου, ο “απλός πολίτης” μάλλον χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει ότι όποιος έχει εξουσία, στην πράξη έχει περισσότερα δικαιώματα και είναι ανώτερος από τον “φουκαρά” και ανώριμο πολίτη, τον λαουτζίκο.

Υπό αυτή την έννοια είναι προσβλητικό και λίαν ειρωνικό να χρησιμοποιείται ειδικά από τους πολιτικούς ο εν λόγω όρος, διότι η κακή του χρήση του αντικατοπτρίζει τον αυταρχικό και ιεραρχικά δομημένο τρόπο σκέψης τους, αλλά και την εν γένει νοοτροπία των ταγών της εξουσίας. Δεν προκαλεί εντύπωση ότι σε καμιά άλλη γλώσσα, δεν έχει επικρατήσει ένας τόσο υποτιμητικός όρος.

Οι πολίτες σ’ όλες τις δημοκρατίες ψηφίζουν τους εκπροσώπους τους, τους “υπηρέτες” του Συντάγματος. Οι πολίτες δίνουν εντολή σε άλλους πολίτες μέσω εκλογών να υπηρετούν το Σύνταγμα και το γενικό καλό, το σύνολο των πολιτών. Αν το δούμε ετυμολογικά, ο όρος υπουργός, προέρχεται από το υπο- και το -εργός και σημαίνει “βοηθός”.  Το ίδιο και στα λατινικά: Η λέξη minister (υπουργός), εκ του -minus (υπό, λιγότερο), σημαίνει “υπηρέτης” και “βοηθός” και έχει υιοθετηθεί σε όλες τις δυτικοευρωπαϊκές γλώσσες για να δηλώσει τον εκλεγμένο από τους πολίτες ανώτατο δημόσιο λειτουργό και μέλος της κυβέρνησης.

Συνοψίζοντας, ας είναι προσεκτικοί στις αναφορές τους στον “απλό πολίτη”, όσοι υπουργοί και πρωθυπουργοί μιλάνε εξ’ ονόματός του, διότι έχοντας την πρόθεση να υποδηλώσουν ότι τον “αφουγκράζονται”, ότι είναι “πλάι του” και “συμμερίζονται την καθημερινότητά του”, τον προσβάλλουν και τον περιφρονούν. Υπονοούν ότι αυτοί είναι κάτι άλλο, προφανώς ανώτερο, ενώ οι πολίτες είναι υποδέεστεροι, απλοί.

Να γιατί θεωρώ ότι αυτή η έκφραση όταν ακούγεται και γράφεται από πολιτικούς, που κατά τ’ άλλα προσπαθούν να σεμνύνονται, εμπεριέχει χυδαιότητα. Πρόδηλα προδίδουν την επιδερμική, υποκριτική, προκλητικά άνιση, ανατροφοδοτούμενη πελατειακή τους σχέση με τον πολίτη, έχοντας προηγουμένως εξασφαλίσει θέση ισχύος για τους ιδίους.

About Der Landstreicher

Ιδού η αληθινή Ταϊτή, δηλαδή: πιστά πλασμένη με τη φαντασία μου. (Πολ Γκογκέν και Σαρλ Μορίς)............... Είμαστε εμείς οι ονειροπαρμένοι τρελλοί της γης με τη φλογισμένη καρδιά και τα έξαλλα μάτια. (Γιώργος Μακρής).............. Und wollt ihr wissen, wer ich bin, ich weiß es selber nicht, ich irre so durchs Leben hin, weiß nicht, wo ich zu Hause bin und will es wissen nicht. (Landstreicherlied, Arnold Waldwagner)...........

2 responses to “Ο “απλός” πολίτης”

  1. Tzalas Vasilieios says :

    “all animals are equal but some animals are more equal than the others”…
    – Animal Farm, George Orwell…
    θυμίζει κάτι;

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: